Girift

Girift

giriftDeğerli musikiseverler,

100 yıl önce musikimizin ikinci bir nefesli sazı vardı. Bu saz "girift" idi.

Girft'in kelime anlamı karışmış, içinden çıkılması zor, çapraşık olandır.

Girift sazımız görünüm olarak neye benzese de perde(delik) sayısı, boyu ve perdelerin açılış sistemi itibariyle Ney'den farklılık gösterir. Ney'de arkadaki aşiran perdesi ve önde 6 perde ile toplam 7 perdeden yani delikten oluşur. Girift ise arkada 1 önde 7 olmak üzere toplam 8 deliklidir. En alttan birinci delik serçe parmak ile kapatılır. Bu delik diğer perdelerden 2 mm daha saparak merkezlenerek açılır. Üfleme tekniği olarak Ney\'den daha hassas bir sazdır. Minik bir dudak hareketi ile bir sesin tizi ve pesini çıkarmak mümkündür. Bas karakterli , kendine has sesi vardır.

 

Girift'in uzunluğu yaklaşık 51-52 cm dir. Bu uzunluk yaklaşık olarak Bolahenk Nısfiye Ney kadardır. Girift'in ses sahası 2 oktavdır.

 

Ney'den farklı olarak girift'in boğum sayısı 6-7-9 olarak değişebilmektedir. Giriftzen Asım Bey'in üflediği girift 6 boğumludur. Ney'de ise boğum sayısı mutlak 9'dur.

 

Musîkimizde girift'e 17. yüzyıldan itibaren rastlanmaktadr. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde girift ve ney ile ilgili şu notları düşmüştür.

 

\"Esnaf-ı kârı neyzen-i kadim... bunlar kamıştan, battal dü-heng ve nay ve girift ve mahsur-şah ve bolahenk ve dahi battal ve davud ve sürhend ve süpûrga ve hâsıl-ı kelâm 12 gûne ney vardır.\"

 

Osmanlı sarayındaki küme fasıllarında neyin yanında girift sazının da olduğu bilinmektedir. Ancak ne asıl ününe 18. yüzyıl ortalarında kavuşmuştur. Bilinen usta giriftzenler ise: Hacı Faik Bey, Asım Bey, Üsküdarlı Rıza Bey, Muhasib Said Mehmet Efendi, Mehmet Nuri Efendi

Giriftzenler tarihine bakıldığında özellikle bir husus dikkatlerden kaçmıyor. Çoğu neyzen olduktan sonra girift de üflemeye başlıyorlar.

 

 

 

Sonuç Olarak

 

Giriftzen ve Neyzen Bestekâr Asım Bey itfaiye teşkilatında yüzbaşı rütbesiyle görev yaparken Osmanlı-Rus savaşı çıkmıştır. (1877-1878) Savaşa katılan Asım Bey giriftini de yanında savaşa götürür. Savaşta zor şartlara rağmen giriftini elinden düşürmez. Zaten Neyzen olan Asım Bey 1878 yılında savaş bitince İstanbul'a döner ama artık Neyzenliğinin yanında Giriftzen Asım bey olarak da büyük ün sağlar.

 

Son girift üstadı Giriftzen Asım Bey 1929 yılında hayata gözlerini yumunca girift sazı da musîkimizden bir anda bıçakla kesilmiş gibi silindi gitti. Solo ve topluluk icralarından bir anda neden gösterilmeksizin çıkartıldı.

 

Girifte yapılan bu haksızlık günümüzde Süleyman Erguner (Torun) tarafından ele alınmakta ve Girift sazı yeniden hayat bulmaktadır. Amasya müzesinden Asım Bey'in giriftini alıp inceleyen Erguner bu sazın yapımını ve icrasını öğrenmiştir. Yeni giriftler üretmekte ve İstanbulda girift dersleri vererek giriftin hakkını yaklaşık 80 sene sonra yeniden teslim etmek için çaba göstermektedir. Giriftin bugüne kadar hiçbir ses kaydı bulunmamakla beraber Neyzen Süleyman Erguner istanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. tarafından yayınlanan "Girift" adlı albümüyle bu alanda ilk olmanın haklı gururunu yaşamaktadır.

 

Şimdi Size Neyzen Süleyman Erguner'in giriftle yaptığı bir icrayı izletmek istiyorum.

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Videolar

More Videos
Watch the video